Arjan Meesterburrie

Een smerige lastercampagne of een corrupte vice-president ontmaskerd? De tv-uitzending waarin de acht presidentskandidaten uitgebreid hun plannen konden presenteren is zondagavond overschaduwd door nieuwe beschuldigingen aan het adres van vicepresident Jorge Glas, die ook deze campagne weer de tweede man is voor regeringspartij Alianza País.

De van corruptie beschuldigde vicepresident Jorge Glas

Afgelopen vrijdag beschuldigde Carlos Pareja – die eerder minister was van Energie in de regering van Correa – vicepresident Jorge Glas van het aannemen van smeergeld in het schandaal rond de nationale oliemaatschappij Petroecuador waar eerder al duidelijk was dat er lagere regeringsfunctionarissen bij betrokken zijn. Koren op de molen van de oppositie twee weken voor de verkiezingen:

“Als Alianza País de verkiezingen verliest, dan hebben ze hun regering verloren maar gaan ze met hun zakken vol geld naar huis”, zei presidentskandidaat Patricio Zuquilanda in een rechtstreekse tv-uitzending.

Diepgravend onderzoek
Guillermo Lasso pleit als één van de belangrijkste oppositiekandidaten voor een diepgravend onderzoek: “Wij staan geen corruptie meer toe. We staan niet toe dat de schuldigen ongestraft blijven, want dat zou vrij baan betekenen om door te gaan met deze misdrijven.”

Las declaraciones de Carlos Pareja Yanuzelli afirman que Jorge Glas es el responsable POLÍTICO de lo sucedido en Petroecuador.

— Guillermo Lasso (@LassoGuillermo) 5 februari 2017

Volgens president Rafael Correa is het een smerige lastercampagne: “Dit is niks meer dan een smerige politieke campagne tegen deze regering en een poging van criminelen en mensen die het land zijn ontvlucht om de verkiezingen te beïnvloeden […] Ik steek mijn handen in het vuur voor Glas.”

Correa stelt dat de broers Isaías achter een samenzwering tegen zijn regering zitten. Zij zijn bij verstek veroordeeld voor het stelen van honderden miljoenen dollars voordat zij Ecuador in 1999 ontvluchtten en wonen nu in Miami.

Lenín Moreno, de beoogd opvolger van Correa, wees op de vuile handen die veel van zijn tegenkandidaten hebben gemaakt bij corruptieschandalen in het verleden: “Hier om me heen zit het slechtste uit de geschiedenis van het land […] Maar de corruptie van gisteren en die van mensen uit de regering van nu komt niet meer terug in mijn regering van de toekomst.”

De regeringskandidaat die tot nu toe leidt in de peilingen maakte een matte en enigszins verslagen indruk op tv. Hij versprak zich regelmatig en had een strak gezicht, terwijl hij normaal gesproken tijdens openbare optredens altijd wel een innemende glimlach tevoorschijn kan toveren.

Het uiterst gespannen gezicht van Lenín Moreno tijdens de tv-uitzending van zondagavond

Moreno kondigde wel een BTW-verlaging van 14 naar 12 procent aan en een forse verhoging van de maandelijkse toeslag voor moeders van arme gezinnen, ouderen en gehandicapten van 50 naar 150 dollar.

‘Herstel van de democratie’
Behalve op de corruptie viel de oppositie de huidige regering ook aan op de autoritaire stijl: “We moeten de democratie herstellen. We moeten de geschiedenis dat één persoon de absolute baas is van het land achter ons laten”, zei de centrumrechtse ex-bankier Lasso.

Hij pleit daarom voor een technische commissie van de VN die grondige justitiële hervormingen door gaat voeren en afschaffing van de mediawet voor een onafhankelijke pers.

De tv-uitzending waarin de acht presidentskandidaten zich konden voorstellen en hun plannen konden toelichten was eigenlijk helemaal geen debat.

De acht presidentskandidaten op een rij tijdens de door de krant El Comercio georganiseerde ‘Diálogo Presidencial 2017’

Het was een serie monologen waarbij heel strak aan de tijd werd gehouden. Als de anderhalve minuut spreektijd erop zat werd heel abrupt de microfoon dichtgedraaid, ook als was de kandidaat midden in een zin.

De belangrijkste uitdagers
Guillermo Lasso en Cynthia Viteri, de twee belangrijkste uitdagers van regeringskandidaat Moreno, hamerden allebei op het creëren van banen, belastingverlagingen en aanpak van corruptie. Maar ze legden ook hun eigen accenten.

De christen-democratische Viteri had het om de zin over familiewaarden en kwam bij vrijwel elk onderwerp met specifieke voorstellen voor schoolgaande kinderen. In haar slotwoord zei ze dat ze als moeder van vijf kinderen ook de moeder van Ecuador wil worden:

“Wees ervan verzekerd dat moeders je nooit in de steek zullen laten. Dit is mijn land, dit is mijn thuis en jullie zijn mijn familie.”

Lasso benadrukte dat hij als zakenman al heeft aangetoond banen te kunnen creëren. Hij belooft een miljoen extra banen de komende vier jaar: “Komende 19 februari zijn er twee keuzes: Of stemmen voor verandering en voor het creëren van een miljoen banen of stemmen voor continuering van de crisis.”

Maar Lasso staat als ex-bankier voor veel mensen juist ook symbool voor de elite die alleen maar de belangen van grote bedrijven wil veiligstellen en zich helemaal niet drukmaakt om de levens van de vele miljoenen arme Ecuadoranen.

Wat dat betreft legde de jonge presidentskandidaat Abdalá Bucuram de vinger op de zere plek:

“We hebben de keuze tussen de huidige regering die ons mee wil voeren op het pad naar Venezuela of de oligarchen die alles kapot willen maken wat wél goed was de laatste tien jaar.”

Abdalá Bucaram de kandidaat van het door hemzelf opgerichte ‘Fuerza Ecuador’

Bucaram presenteert zich als alternatief, maar wordt nauwelijks serieus genomen omdat zijn vader met als bijnaam ‘El Loco’ eind jaren negentig al na een paar maanden werd afgezet als president van Ecuador door het Congres omdat hij ‘mentaal niet geschikt’ was.

Correa basht oppositie op Twitter
President Correa kon het uiteraard niet laten zich met de gang van zaken te bemoeien en was tijdens de ‘presidentiële dialoog’ druk aan het twitteren om de oppositiekandidaten belachelijk te maken.

Over de centrum-linkse kandidaat en Paco Moncayo:

“Het charisma van Moncayo is thuis achtergebleven en hij heeft dat niet in de gaten.”

El carisma de Moncayo se le quedó en la casa y no se ha dado cuenta.

— Rafael Correa (@MashiRafael) 6 februari 2017

Over de christen-democratische Cynthia Viteri:

“Cynthia klinkt net zo authentiek als een biljet van twee-en-een-halve dollar.”

Cynthia suena tan auténtica como billete de $2,5.

— Rafael Correa (@MashiRafael) 6 februari 2017

Over Abdalá Bucaram (bijnaam Dalito):

“Dalito die over corruptie praat is hetzelfde als Hannibal de kanibaal die over vegetarisme praat.”

Dalito hablando de corrupción, es como Hannibal el Caníbal hablando de vegetarianismo…

— Rafael Correa (@MashiRafael) 6 februari 2017

En in het algemeen over het volgens hem bedroevende niveau van de ‘presidentiële dialoog’:

“Wat een beschamende conversatie. Ze komen met voorstellen van zaken die al bestaan, zoals het accreditatie-systeem voor universiteiten. Wat een niveau. Kom op Lenín!”

¡Qué vergüenza de conversatorio!
Proponen cosas que ya existen, como sistema de acreditación de universidades.
¡Qué nivel!
¡Vamos Lenín!

— Rafael Correa (@MashiRafael) 6 februari 2017

Volgens Correa was Lenín Moreno uiteraard de grote winnaar van de avond, maar wat mij betreft maakte ex-generaal Paco Moncayo de meest presidentiële indruk.

Al is hij gezien zijn hoge leeftijd en de tegenstanders die hij heeft gemaakt in zijn tijd als burgemeester van Quito ook niet de frisse kandidaat die Ecuador kan moderniseren en verbinden.

Na bijna tien jaar van zijn ‘Revolutie van de Burgers’ zit de regeerperiode van de Ecuadoraanse president Rafael Correa er bijna op. Op zondag 19 februari zijn de verkiezingen. Blijft zijn Alianza País aan de macht of maakt Ecuador een zwaai naar rechts? Frisse nieuwe uitdagers zijn er niet.

De vier belangrijkste presidentskandidaten (v.l.n.r.)  Lenín Moreno, Guillermo Lasso, Cynthia Viteri en Paco Moncayo

Rafael Correa heeft de olie-inkomsten uit de eerste periode van zijn presidentschap besteed aan een enorme verbetering van het wegennet, onderwijs en gezondheidszirg. Maar met de dalende olieprijzen en zijn autoritaire stijl van leiderschap waarin nauwelijks ruimte is voor tegengeluid is zijn torenhoge populariteit de laatste twee jaar drastisch gekelderd.

En daar zijn de laatste weken nog de beschuldigingen bijgekomen van betrokkenheid van veel hooggeplaatste leden van zijn partij bij het corruptieschandaal rond het Braziliaanse Petrobras.

Het cynisme over de politiek viert hoogtij. De hoop die er was dat Correa af zou rekenen met de corruptie waar Ecuador decennialang onder gebukt is gegaan is bij vrijwel iedereen vervlogen. Er is stemplicht, maar ik heb al van meerdere mensen om me heen gehoord dat ze blanco gaan stemmen.

En het overgrote armere deel van de bevolking op het platteland dat zich nauwelijks verdiept in de plannen van alle politici – voor zover die al concreet zijn en meer omvatten dan het bekritiseren van de tegenstander – laat helaas maar al te makkelijk hun stem kopen voor een mooi T-shirt van de partij, een zak rijst of een paar pakken melk. Of door campagnebeloftes als gratis elektriciteit.

Voormalig vice-president Lenín Moreno van de regeringspartij Alianza País leidt in de peilingen en zal op 19 februari ongetwijfeld de eerste ronde van de presidentsverkiezingen overleven. In de tweede ronde zal hij het zoals de kaarten nu liggen op gaan nemen tegen de conservatieve bankier Guillermo Lasso of de christen-democrate Cynthia Viteri. De sociaal-democratische oud-burgemeester van Quito Paco Moncayo is een outsider.

Wie zijn deze vier belangrijkste presidentskandidaten?

Lenín Moreno – Alianza País (democratisch-socialistisch) – Rond de 35% in de peilingen
De 63-jarige Lenín Moreno was vice-president onder Rafael Correa tussen 2007 en 2013. Hij kan daarmee de successen van het eerste deel van de ‘Revolutie van het Volk’ claimen en tegelijkertijd afstand nemen van de laatste jaren waarin de regering van Correa aanzienlijk in populariteit is gedaald.

Moreno belooft milder te zijn tegen zijn politieke tegenstanders dan de autoritaire Correa en ook het bedrijfsleven meer ruimte te geven dan onder de huidige regering. Hij zal ook meer de samenwerken moeten zoeken, want mocht hij president worden dan kan hij hoogstwaarschijnlijk niet meer rekenen op een meerderheid in het parlement. Laat staan de tweederde supermeerderheid die Alianza País op dit moment nog heeft.

Moreno zit vanwege een dwarslaesie nadat hij bij een roofoverval in zijn rug werd geschoten in een rolstoel en werd in 2012 genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede vanwege al het werk dat hij tijdens zijn vice-presidentschap heeft verricht voor gehandicapten. Hij werd na zijn vertrek uit de regering door Ban-Ki Moon ook aangesteld als speciaal gezant van de Verenigde Naties voor Gehandicapten en Toegankelijkheid.

In zijn campagne heeft Moreno tot nu toe veel aandacht besteed aan zijn plannen voor het  (hoger) onderwijs, kleine ondernemers en toerisme.

Guillermo Lasso – CREO (centrum-rechts) – Rond de 17% in de peilingen
De door links gehate conservatieve ex-bankier Guillermo Lasso verloor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen van 2013 met een straatlengte achterstand op Rafael Correa. Hij wil verandering met zijn partij CREO dat ‘ik geloof’ betekent en staat voor CREando Oportunidades (mogelijkheden creëren).

Lasso hamert in zijn campagne vooral op het geven van ruimte aan het bedrijfsleven, belastingverlagingen, het aangaan van betere relaties met andere landen – en dan vooral de VS – en veiligheid. Hij belooft een miljoen banen te scheppen de komende vier jaar.

Voor Lasso is het grootste probleem dat hij echt behoort tot de rijke elite van Ecuador die er met het dedain voor het volk juist de oorzaak van was dat linkse Correa de macht kon grijpen.

Aangezien de midden- en hogere klasse in Ecuador nog altijd maar een derde van de bevolking uitmaakt zal het heel moeilijk worden voor Lasso om te winnen. Maar wie weet wat er mogelijk is, want de afkeer van regeringspartij Alianze País is ook onder delen van de armere bevolking groot.

Cynthia Viteri – Partido Social Cristiano (christen-democratisch) – Rond de 18% in de peilingen
Voormalig nieuwslezeres Cynthia Viteri heeft de machtige burgemeester van Guayaquil Jaime Nebot als mentor. Ze zit al sinds 1998 in het parlement en is daarmee de langstzittende parlementariër. In 2006 deed Viteri ook al eens mee aan de presidentsverkiezingen en toen eindigde ze als vijfde.

De christen-democraten hebben sinds de jaren tachtig geen president meer geleverd, maar de aansprekende Viteri maakt op z’n minst een goede kans de tweede ronde te halen. Samen met Guillermo Lasso is zij de voornaamste uitdager van regeringskandidaat Lenín Moreno.

Viteri belooft 800.000 banen, dat is minder dan de miljoen van Lasso, maar ook zij wil ruim baan voor het bedrijfsleven. Als moeder van vijf kinderen vraagt ze ook aandacht voor het gezinsleven en onderwijs. Niet onbelangrijk in het in Nederlandse ogen familiezieke Ecuador.

Paco Moncayo – Izquierda Democratica (sociaal-democraten) – Rond de 10% in de peilingen
Voor iedereen die links is, maar de dominantie van Alianza País van president Rafael Correa zat is oud-generaal en oud-burgemeester van Quito Paco Moncayo het meest voor de hand liggende alternatief. Maar zijn Izquierda Democratia is in veel opzichten linkser dan Alianza País en Ecuador lijkt eerder wat naar rechts te willen dan naar links.

Moncayo voert campagne met de leus dat hij ‘al heeft laten zien dat hij het kan’ en dat hij als burgemeester van de hoofdstad Quito tussen 2000 en 2009 de enige kandidaat is met echte bestuurservaring. Hoewel hij een smetteloze reputatie heeft is Moncayo met zijn 76 jaar wel een hele oude kandidaat.

Ook Moncayo heeft een banenplan en vraagt aandacht voor het onderwijs, maar daarnaast wil hij zorgen voor drinkwater voor zoveel mogelijk van de 3,5 miljoen Ecuadoranen die daar nog van verstoken zijn.